صنعت و هنر سرامیک ایران در دهههای اخیر از نظر خلاقیت و تعداد هنرمندان رشد قابل توجهی داشته است، اما همچنان یک شکاف اساسی میان تولیدات رایج داخلی و استانداردهای جهانی وجود دارد. بخش عمدهای از آثار سرامیکی، با بدنههای ارتنور تولید میشوند. این در حالی است که بازار جهانی و فضای حرفهای سرامیک، از تولیدات کاربردی تا آثار هنری، به شکل قاطع بر بدنههای دمابالا تکیه دارد. حرکت به سمت پخت دمابالا دیگر انتخاب سلیقهای نیست؛ یک ضرورت ساختاری برای ارتقای کیفیت، قابلیت رقابت و حضور معتبر در فضای بینالمللی است.
اهمیت کیفیت و دوام در بدنه دما بالا
پخت دمابالا، پیش از هر چیز، کیفیت بدنه را متحول میکند. افزایش چگالی، کاهش جذب آب و مقاومت بیشتر در برابر ضربه و لبپر شدن، استانداردهایی هستند که هر تولیدکننده حرفهای باید آنها را جدی بگیرد. در تولید ظروف کاربردی، این ویژگیها تعیینکنندهاند؛ محصولی که در تماس با آب، حرارت، مواد غذایی و شویندهها قرار میگیرد، اگر وارد محدوده دمابالا نشده باشد، از نظر دوام، ایمنی و ثبات کیفیت قابل رقابت نیست. این محدودیت بهخصوص زمانی مهم میشود که هدف، کار حرفهای رستورانی یا صادرات باشد؛ حوزهای که در آن ارتنور عملاً جایگاهی ندارد.
در زمینه هنر سرامیک نیز واقعیت روشن است. بسیاری از مسابقات و فستیوالهای معتبر بینالمللی، همچون بینالهای سرامیک یا نمایشگاههای تخصصی هنر معاصر، آثار دماپایین را نمیپذیرند یا تنها در بخشهای فرعی و محدود قبول میکنند. بدنههای دمابالا، استاندارد پذیرفتهشده جهانی هستند و تنها این دستههاست که به اثر هنری اعتبار حرفهای میدهند. در اکثر فراخوانهای بینالمللی، معیارهایی مانند استحکام، یکپارچگی پخت، پایداری لعاب و کیفیت فنی اثر، پیشنیاز حضور هستند. جامعه سرامیک ایران اگر قصد دارد در این عرصه حضور جدی و قابل دفاع داشته باشد، نیازمند توسعه گستردهتر مهارتها و امکانات پخت دمابالاست.
مزایای لعاب دما بالا
لعابهای دمابالا نیز بخش مهمی از این تحولاند. پخت در محدودههای میانی و بالا، امکان دستیابی به سطوحی شیشهایتر، پایدارتر و از نظر شیمیایی مقاومتر را فراهم میکند. عمق رنگ، ثبات طیفی، تراکم سطح و پایداری در برابر شوک حرارتی، همگی در دماهای بالا قابل کنترل و قابل تضمیناند. لعابهای دماپایین اغلب یا ناپایدارند، یا محدوده رنگی محدودتری دارند، یا تحت شرایط استفاده واقعی دچار تغییر کیفیت میشوند. مخاطب حرفهای این تفاوتها را میبیند و انتخاب خود را بر اساس آن انجام میدهد.
ضرورت برای جامعه سرامیک ایران
جامعه سرامیک ایران نیز برای ورود به این مسیر نیازمند تغییر رویکرد است. تمرکز بر آموزش درست، دسترسی بیشتر به کورههای مطمئن، شناخت علمیتر بدنهها و لعابها، و تقویت فرهنگ رقابت سالم، بخشی از این روندند. ایران هنرمندان توانا، خلاق و صاحبسبک فراوانی دارد، اما برای اینکه این استعدادها بتوانند در سطح جهانی دیده شوند، لازم است به استانداردهای فنی جهانی نزدیک شوند. ادامه تولید عمدتاً دماپایین، ما را در همان چرخه محدود بازار داخلی نگه میدارد و امکان رشد جهانی را از بین میبرد.
این تغییر الزاماً به معنای سرمایهگذاری عظیم یا تحول ناگهانی نیست. بسیاری از کارگاهها میتوانند با بهبود تدریجی تجهیزات، استفاده از کورههای مشارکتی، یا شروع با محدودههای میدرنج استاندارد، وارد این مسیر شوند. حتی آموزش کنترل دقیقتر پخت، فرمولسازی بدنههای مقاومتر، و شناخت رفتار لعاب در دماهای بالاتر، خود نقطه شروع قدرتمندی است.
نقش کوره ستاره در هموار کردن مسیر توسعه سرامیک ایران
در مسیر حرکت سرامیک ایران به سمت پخت دما بالا و تولید آثار با کیفیت جهانی، تجهیز کارگاهها با ابزار و دستگاههای مناسب یکی از عوامل کلیدی موفقیت است. مجموعه «کوره ستاره» با هدف پشتیبانی از جامعه سرامیک ایران، طراحی و تولید تجهیزات متنوعی را در دستور کار دارد که این مسیر را هموار میکند.
کورههای دما بالا «کوره ستاره» به گونهای طراحی و ساخته شدهاند که نیازهای فعالان حوزه سرامیک هنری و صنعتی را پوشش دهند:
-
حجمهای متنوع: از مدلهای خانگی و آموزشی تا کارگاهی و صنعتی
-
کیفیت ساخت بالا: استفاده از بهترین متریال بازار، و در برخی موارد واردات با وسواس دقیق برای دستیابی به استانداردهای بینالمللی
-
طراحی خلاقانه و دیتیل محور: تلاش شده است تا خروجی پخت مشابه بهترین نمونههای خارجی باشد و محدودیتهای تکنیکی در کارگاهها به حداقل برسد
-
راهحلهای نوآورانه: هرگاه با کمبود یا عدم دسترسی به متریال مواجه میشویم، یا خودمان آن را میسازیم، یا جایگزینی همتراز با کیفیت بالا پیدا میکنیم
این کورهها محدود به سرامیک نیستند و کاربردشان به صنایع وابسته مانند شیشه، ذوب فلزات و دیگر صنایع حرارتی نیز گسترش دارد، که نشاندهنده انعطافپذیری و گستره استفاده صنعتی آنها است.
سایر تجهیزات و ابزار کارگاهی
کوره ستاره علاوه بر کوره، تجهیزات متنوع دیگری را نیز برای سهولت کار سرامیککاران و صنعتگران مرتبط طراحی و تولید میکند:
-
همزن دوغاب برای یکنواختی و کیفیت بالای گل و لعاب، قطعات استفاده شده با مقاومت بالا در برابر خوردگی
-
جارمیل برای آسیاب و آمادهسازی مواد اولیه
- پاگمیل
هموار کردن مسیر رشد و توسعه
با ارائه این مجموعه تجهیزات، کوره ستاره تلاش میکند موانع فنی و دسترسی به ابزار و مواد را برای سرامیستها کاهش دهد. هدف این است که هنرمندان و صنعتگران ایرانی بتوانند با تمرکز بر خلاقیت و کیفیت تولید، به جای دغدغه تجهیزات، مسیر توسعه و رقابت در بازارهای داخلی و جهانی را طی کنند.
به بیان دیگر، کوره ستاره نه تنها یک تأمینکننده ابزار است، بلکه به عنوان پشتیبان استراتژیک سرامیک ایران عمل میکند، و با تجهیز و آموزش کارگاهها، راه را برای تولید آثار با استانداردهای بینالمللی هموار میسازد.